تغییر شیوه حمایتی ترکیه از داعش/ طرح دولت اردوغان در گفتگو با کردها شکست خورد

روز گذشته بود که سخنگوی کاخ سفید در پاسخ به سوالی در خصوص موضع آمریکا در قبال حمله جنگنده‌های ترکیه به شمال عراق گفت: «حق ترکیه را برای دفاع از خود به رسمیت می‌شناسیم.»

ترکیه بعد از ماهها تعلل و البته کمک به داعش با حملاتی که طی روزهای اخیر در شمال سوریه و عراق صورت داده است، مدعی است در حال مبارزه با تروریسم است. در این راستا جنگنده‌های ترکیه مواضع داعش را در خاک سوریه (البته بدون ورود به خاک این کشور) مورد حمله قرار دادند و طبق برخی خبرها حملات توپخانه مشابهی نیز در عرصه زمینی صورت گرفت. همچنین ترکیه مجوز استفاده از پایگاه هوایی اینجرلیک را برای آمریکا و ناتو در جنگ علیه داعش صادر کرد و بدین ترتیب بعد از گذشت یک سال از زمان تشکیل ائتلاف ضدداعش به این ائتلاف پیوست.

ترکیه و آمریکا توافق کرده‌اند مخالفان دولت سوریه را با ایجاد منطقه امنی در داخل خاک سوریه مستقر کنند. 

واشنگتن پست در عین حال تایید کرده است که دو کشور درباره تعریف معارضان "میانه رو" اختلاف دارند. یک مقام ارشد آمریکایی گفت: هرگونه اقدامات نظامی مشترک با ترکیه شامل اعمال منطقه پرواز ممنوع در شمال سوریه نخواهد بود.

وی که خواسته نامش فاش نشود افزود: ما برای حمایت از شریکانمان در شمال سوریه که با داعش در جنگ هستند با ترکیه در حال گفتگو هستیم. هدف ما ایجاد منطقه عاری از داعش و تضمین امنیت و ثبات بیشتر در طول مرز ترکیه و سوریه است.

بر اساس برخی گزارشات این منطقه امن در طول 68 مایلی(109 کیلومتر) مرز مشترک با ترکیه و عمق 40 مایلی(64 کیلومتر) خاک سوریه ایجاد می شود.

دولت ترکیه همچنین به ائتلاف نظامی ضدداعش به رهبری آمریکا اجازه استفاده از پایگاه هوایی اینجرلیک در جنوب ترکیه را داده است، پیش از این جنگنده های آمریکا از پایگاهی در بحرین به پرواز در می‌آمدند. داوود اوغلو نخست‌وزیر ترکیه اعلام کرد «عملیات در سوریه مقطعی نیست، این یک روند است که ادامه می‌یابد، عملیات متوقف نخواهد شد.

همچنین جنگنده‌های ترکیه بعد از دو سال حملات خود را علیه مواضع پ.ک.ک. در شمال عراق از سر گرفته و در چند نوبت به بمباران آن اقدام کرده‌اند که این مسئله واکنش‌هایی را چه در داخل ترکیه و چه در خارج از آن به‌خصوص در مناطق کردنشین شمال عراق در پی داشته است. در عین حال «هادی العامری» دبیرکل سازمان بدر عراق و یکی از فرماندهان نیروهای داوطلب مردمی این کشور گفت: حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) و نیروهای کرد نوک پیکان مبارزه با گروه تروریستی داعش هستند، لذا تحرکات اخیر ترکیه علیه پ‌ک‌ک با هدف حمایت از داعش صورت گرفته است. ترکیه مواضع خود در قبال داعش را تغییر نداده و تحرکات اخیر این کشور یک بازی و نیرنگ با هدف حمایت از این گروه تروریستی است.

اوضاع داخلی ترکیه هم نا آرام است. بازداشت های گسترده مخالفان در داخل ترکیه آغاز شده است و تا روز گذشته حدود 600نفر بازداشت شده اند

برخی از تحلیلگران معتقدند ترکیه با ایجاد یک جنگ روانی قصد دارد شیوه حمایت از داعش را تغییر دهد.

یک تحلیلگر مسائل منطقه در این باره می نویسد: "خیلی از تحلیل‌گران علت را در حمله انتحاری اخیر در شهر کردنشین سوروچ جستجو می‌کنند که در جریان آن 32 نفر از داوطلبان کرد برای شرکت در بازسازی شهر سوری عین العرب موسوم به کوبانی کشته و حدود یکصد نفر دیگر از آنان زخمی شدند. از این دید این حمله تعرض به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی ترکیه محسوب می‌شد و خطر گسترش داعش به ترکیه را گوشزد می‌کرد و لذا ترکیه چاره‌ای جز ضرب‌شست نشان دادن در برابر این حمله نداشت.

اما از آنجا که اولاً قربانیان این حمله کردها بودند که با دولت ترکیه چالش پیدا کرده‌اند و از طرف دیگر پ.ک.ک. دو مأمور مرزی ترکیه را به‌اتهام قصور در مقابله با عامل انتحاری مورد حمله قرار داده به قتل رساندند لذا نمی‌توان چندان به این باور رسید که واکنش تند ترکیه در برابر داعش حتماً در واکنش به حمله انتحاری در شهر سوروچ صورت گرفته باشد."

از آنچه گفته شد مشخص می‌شود که حملات همزمان ترکیه به داعش، پ.ک.ک. و بازداشت‌های گسترده مخالفان در داخل طبق یک برنامه و نقشه قبلی صورت گرفته و به‌خلاف آنچه در اغلب محافل سیاسی و رسانه‌ای گفته می‌شود اقدامی شتابزده علیه حمله انتحاری در شهر سوروچ نبوده است. در واقع بخشی از این طرح به تفاهماتی مربوط می‌شود که بین ترکیه و آمریکا صورت گرفته و البته این تفاهم به‌مفهوم توافق کامل میان دو کشور در قبال تحولات منطقه نیست و همچنان که گفته شد در برخی موارد از جمله نحوه تعامل با کردها اصطکاکی در مواضع دو طرف نیز دیده می‌شود.

در این میان آنچه دولت ترکیه را نگران کرده این است که از یک‌سو طرح و برنامه‌ای که دولت ترکیه برای گفتگو با کردها طراحی کرده بود به‌علت شکست پروژه اخوانی کردن منطقه موضوعیت خود را از دست داده است و از طرف دیگر با پیروزی حزب کردی دموکراتیک خلقها در انتخابات اخیر قدرت چانه‌زنی کردها در مذاکرات احتمالی آینده افزایش یافته است و در چنین شرایطی ادامه گفتگو با کردها چندان برای دولت ترکیه مطلوب به نظر نمی‌رسید.

بر این اساس می‌توان گفت مهمترین خطری که ترکیه از تحولات جدید در سوریه احساس می‌کند از جانب کردهاست و به همین علت در حملات خود بیشتر اهداف و مواضع کردها را مورد هدف قرار می‌دهد و در واقع داعش پوشش و بستر روانی لازم را برای مقابله با کردها فراهم می‌کند. از این دید شاید بتوان بیشترین نتیجه ملموس همکاری ترکیه با ائتلاف ضدداعش را در دادن مجوز استفاده از پایگاه هوایی اینجرلیک به ناتو و آمریکا ارزیابی کرد.